Een goede schoen is aangepast aan de eigen voet, niet alleen aan de schoenmaat of het merk. Gebruik bij voorkeur onderstaande vijf controles samen.
Stap 1 · Teken beide voeten af op papier
- Leg een wit blad op een vlakke ondergrond. Laat de bewoner indien veilig mogelijk rechtop staan met de voet op het papier.
- Teken de omtrek af, inclusief hiel en langste teen. Herhaal bij de andere voet: voeten zijn niet altijd even groot.
- Plaats de schoen op de tekening en vergelijk lengte en breedte. Een contour die buiten de vermoedelijke binnenruimte van de schoen komt, is een waarschuwing.
- Controleer vervolgens de werkelijke binnenruimte: de buitenkant van de schoen zegt onvoldoende. Meet zo mogelijk de uitneembare binnenzool en beoordeel de pasvorm met de voet in de schoen.
1 Voet op papier→2 Voetomtrek→3 Schoen + binnenzool
WCS geeft als richtwaarde minstens 1–1,5 cm teenruimte (dia 73). De IWGDF-praktijkrichtlijn 2023 noemt voor mensen met een diabetes-risicovoet een binnenlengte van 1–2 cm meer dan de voetlengte, een binnenbreedte gelijk aan de breedste voorvoet en voldoende teenhoogte. Meet liefst staand en zo mogelijk later op de dag bij oedeem.
Stap 2 · Beoordeel de constructie
- Ruimte: voldoende lengte, breedte én diepte, ook voor de tenen, orthesen en eventuele zwelling; de schoen mag niet knellen of te los zitten.
- Sluiting: regelbare veters of klittenband rond de wreef voor een stabiele pasvorm.
- Hiel: een stevige contrefort (hielkap) en stabiele hak; WCS noemt als basisadvies een hakhoogte van maximaal circa 2,5 cm.
- Zool: stevig, met geschikte buiging ter hoogte van de tenen en een afwikkeling die bij het gangbeeld past. Bij specifieke orthopedische of diabetische indicaties kan hiervan deskundig gemotiveerd worden afgeweken.
- Bescherming: gesloten schoenen zijn in de WCS-training de standaard bij kwetsbare voeten. Vermijd schuurplekken door open/slappe pantoffels en slippers.
Stap 3 · Controleer de binnenkant vóór het aandoen
Voel en kijk naar steentjes, vreemde voorwerpen, stiksels, harde naden, vouwen, beschadigde voering en versleten binnenzolen. Onderzoek ook zoolslijtage en of een orthese verschoven is. Een schoen kan van buiten intact lijken maar binnen druk veroorzaken.
Stap 4 · Bekijk de kousen
Geen te kleine maat, knellende boord, oprollen of plooien. Naden, gaten, natte plekken en bloed- of wondvochtsporen kunnen verborgen druk, wrijving of letsels verraden. Bekijk de zes controlepunten voor kousen.
Stap 5 · Controleer de huid na het dragen
Inspecteer vooral hielen, teenpunten, wreef, knokkels en voorvoet op nieuwe drukafdrukken, roodheid, eelt, blaren of wondjes. Vraag naar comfort, maar geen pijn voelen is bij neuropathie geen geruststelling.
Bij een voetulcus, duidelijke deformiteit, terugkerende drukletsels of verlies van beschermend gevoel is deze thuistest niet voldoende: vraag een deskundige pasvorm- en drukontlastingsbeoordeling. Aangepast schoeisel kan noodzakelijk zijn.
Bijscholingsbron: WCS Wondzorg, Voeten om voor te zorgen, dia 72–74 en 99–105; Screeningsblad, p. 2–3 en 5–6. Aanvullende externe richtlijn: IWGDF Practical Guidelines 2023, hoofdstuk 3.4. De uitneembare-binnenzoolcontrole en praktische nuance zijn redactionele verduidelijkingen.